An toàn lao động khi thi công hố đào sâu

Thi công hố đào cần tuân thủ hồ sơ thiết kế, biện pháp thi công và phương án an toàn áp dụng cho công trình. Các nội dung dưới đây giúp chủ đầu tư nhận biết những việc cần trao đổi với đơn vị phụ trách, không thay thế hồ sơ được lập cho điều kiện cụ thể.

Kiểm soát cao độ đào và lắp chống

Với phương án chống theo từng giai đoạn, biện pháp cần quy định trình tự đào và lắp chống. Ví dụ:

1. Đào tới cao độ lắp văng chống tầng thứ nhất
2. Lắp và siết chặt văng tầng một
3. Mới được đào tiếp xuống cao độ tầng hai
4. Lặp lại cho các tầng tiếp theo

Đào sâu hơn cao độ cho phép trước khi lắp văng có thể làm hệ chắn giữ làm việc ngoài sơ đồ tính toán. Không tự ý đổi trình tự để tăng năng suất máy.

Nó nguy hiểm vì tường cừ không sập ngay. Nó biến dạng dần, và khi chuyển vị vượt ngưỡng thì mất ổn định xảy ra rất nhanh — không đủ thời gian cho người dưới hố thoát lên.

Kiểm soát tải trọng quanh mép hố

Mọi thứ đặt gần mép hố đều làm tăng áp lực lên tường chắn:

• Đất đào tập kết sát mép
• Vật liệu, cốp pha, thép
• Xe máy thi công di chuyển hoặc đứng gần mép
• Công trình lân cận và đường giao thông

Biện pháp thi công đã duyệt quy định khoảng cách an toàn và tải trọng cho phép quanh mép hố. Đây không phải khuyến nghị — nó là một phần của tính toán ổn định tường chắn. Vi phạm nó đồng nghĩa với việc tường đang làm việc ngoài điều kiện thiết kế.

Hố đào tầng hầm với hệ văng chống nhiều tầng, công nhân thi công bên dưới

Quan trắc và ngưỡng cảnh báo

Quan trắc giúp nhận biết xu hướng chuyển vị và bổ sung cho kiểm tra hiện trường. Không nên chờ đến khi tường biến dạng rõ bằng mắt mới đánh giá ảnh hưởng.

Các nội dung theo dõi định kỳ:

• Chuyển vị ngang đỉnh tường cừ
• Lún nền xung quanh, đặc biệt tại móng nhà liền kề
• Mực nước ngầm trong và ngoài hố
• Vết nứt công trình lân cận, so với biên bản hiện trạng ban đầu

Tần suất đo, ngưỡng cảnh báo và cách phản ứng cần được quy định trước. Khi số liệu chạm ngưỡng hoặc có dấu hiệu bất thường, thực hiện quy trình kiểm tra, dừng hoặc điều chỉnh theo hồ sơ; không chỉ dựa vào cảm tính tại hiện trường.

An toàn cho người dưới hố

Lối lên xuống. Phải có thang hoặc bậc lên xuống cố định, bố trí sao cho người ở bất kỳ vị trí nào trong hố cũng tiếp cận được trong khoảng cách ngắn. Trèo lên hệ văng chống là tuyệt đối cấm.

Thoát nước. Hố ngập không chỉ cản trở thi công mà còn làm giảm sức chống cắt của đất và tăng rủi ro mất ổn định.

Thông gió. Hố sâu có thể tích tụ khí độc hoặc thiếu oxy, đặc biệt khi gần cống rãnh hoặc có máy nổ hoạt động gần miệng hố.

Rào chắn và biển báo quanh miệng hố, có chiếu sáng vào ban đêm.

Trang bị bảo hộ đầy đủ cho toàn bộ người làm việc dưới hố.

Bảo vệ công trình lân cận

Trước khi khởi công:

• Khảo sát và chụp ảnh hiện trạng nhà liền kề, đặc biệt các vết nứt sẵn có
• Lập biên bản hiện trạng có xác nhận của chủ nhà lân cận
• Đánh giá kết cấu và tuổi công trình lân cận để chọn phương pháp hạ cừ phù hợp

Hồ sơ hiện trạng hỗ trợ đối chiếu thay đổi trước và trong thi công. Việc xác định nguyên nhân cần kết hợp với hồ sơ, số liệu theo dõi và đánh giá chuyên môn.

Với nhà cũ hoặc kết cấu yếu, lựa chọn thiết bị cần được xem xét trong phương án thi công ép cừ C. Máy ép tĩnh có thể hạn chế rung nhưng vẫn cần kiểm soát chuyển vị đất và nước ngầm.

Khi nào phải dừng thi công

Dừng ngay và báo cáo khi gặp:

• Số liệu quan trắc vượt ngưỡng cảnh báo
• Xuất hiện vết nứt mới trên công trình lân cận
• Nước phun hoặc cát chảy qua khe cừ
• Biến dạng nhìn thấy được của tường cừ hoặc hệ văng chống
• Sụt lún cục bộ quanh mép hố

Chi phí của việc dừng vài ngày để xử lý luôn nhỏ hơn chi phí của một sự cố. Đây là phép tính mà áp lực tiến độ thường làm người ta quên mất.

Xem thêm phương án tường vây hố móng tầng hầm hoặc tổng quan dịch vụ ép cừ.